مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
137
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
را نديدهام ، مگر آنكه در سند روايات واقع شده است . بعضى ديگر از علما احتمال دادهاند محمّد فاريابى همان محمّد بن يوسف فاريابى باشد ، درحالىكه محمّد بن يوسف فاريابى از ائمه عامه و استاد امام بخارى است و در كتب رجال اهل سنّت به تفصيل از او سخن گفتهاند . « 1 » [ 29 ] ابو شكور بلخى شاعر و حكيم ايرانى سدهء 4 ه . ق . / 10 م . از زندگى ابو شكور آگاهى چندانى در دست نيست . نام او در جايى نيامده و كنيه و نسبت وى نيز نخستينبار در قصيدهاى از منوچهرى دامغانى ( وفات 432 ه . ق / 1041 م ) ذكر شده است . نسبت « بلخى » گواه آن است كه از مردم بلخ بوده و زادگاهش نيز احتمالا اين شهر بوده است . زمان تولد ابو شكور روشن نيست ، اما برخى از محققان با توجه به قراينى تولد وى را در 303 - 336 ه ق / 915 م حدس زدهاند . ازآنجاكه ابو شكور ، مثنوى آفريننامه را در فاصلهء سالهاى 333 - 336 ه . ق . / 945 - 947 م سروده است ، به يقين مىتوان گفت كه وى در نيمهء نخست سدهء 4 ه . ق . مىزيسته و پس از رودكى نيز زنده بوده است . ازاينرو سخن صاحب مجمع الفصحا كه ظهور ابو شكور را در سنهء 336 ه . ق . مىزيسته و پس از رودكى نيز زنده بوده است . و بااينهمه وى را بر رودكى و شهيد بلخى مقدم دانسته است ، پذيرفتنى نيست . ابو شكور چنانكه از اشعارش برمىآيد ، ظاهرا در پى يافتن ممدوح از بلخ به بخارا رفت و پس از آنكه چندى در گمنامى به سر برد ، سرانجام در دربار سامانيان شهرت و اعتبار تمام يافت . اين دوران ظاهرا مصادف با حكومت نوح بن نصر سامانى
--> ( 1 ) - الذريعة ، ج 4 ص 474 ؛ براى اطلاع بيشتر ر . ك : اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 146 ؛ تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 322 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 519 ؛ مجموعه نفيسه ص 2 ؛ تاريخ اهل البيت ، ص 53 .